Handreiking

Over slapeloosheid kan ik dag en nacht denken. De woorden liggen altijd klaar in de plooien van mijn beddengoed. Op de momenten dat ik even stilsta overdag beginnen ze in hetzelfde ritme als mijn kloppende vermoeidheid aan mijn hoofd te zeuren. Het zijn de verkrampte denkgangen die ik als een mol in de nacht groef en nu ook overdag blind kan volgen. Ik slaap niet, de dag van morgen ligt nu al aan stukken. Ik bereik weer niets, ik ben mislukt, mijn leven is enkel falen geweest. En als vanzelf voegt de wereld zich naar mijn pessimisme. Een schaduwspel van grijstinten ontstaat dat steeds meer graviteert naar zwart. Je krijgt nooit grip op het leven. Alles wat je denkt is een illusie. Iedere stap in iedere richting brengt je slechts dichter bij de dood. Zo verdwaalt de mol in de gangen die hij al jaren dag en nacht aan het graven is en raakt hij langzaam ieder besef van het bovengrondse kwijt. Nihilisme, zinloosheid en depressie zijn te nietszeggend om die duisternis te duiden. Want in de kern van de zaak, onder al die aardlagen waarin ik mijn gangen groef, die ik met woorden stutte en waarin ik nachten wakker lag, pulseert het magma van de angst.

Hij kent vele gezichten – stoornis, vrees of fobie – maar dat zijn slechts maskers om zijn rauwheid te verhullen. Stel je een plek voor zonder huid waar het kloppende, kwetsbare vlees altijd bloot ligt. Een zuchtje voel je al. Een beweging laat je trillen van ongemak. Een aanraking blijft plakken aan het weefsel, wrijft vuil in de wonde en brandt tot in je ziel. Angst om te falen, angst om te slagen, angst om een richting te kiezen, angst om stil te blijven staan – het maakt niet uit. Zijn wortels zitten vele malen dieper dan concepten en abstracties, dan woorden en plannen.

Soms vergeet ik de wond even. Soms denk ik dat hij is genezen. Altijd scheurt het vel weer open, woel ik de nacht om met mijn onrust en bonken radeloosheid en vermoeidheid overdag tegen mijn slapen. Wie ben ik? Wat wil ik? Wat als het leven dat ik leef alleen een schaduw van het beste leven is? Wat als ik keuzes maak? Wat als ik geen keuzes maak? Wat als ieder doel dat ik mezelf stel alleen een drogbeeld is, bedacht om even niet in de meedogenloze afgrond van het ZIJN te hoeven staren? Zo kronkelen mijn denkgangen weer door nachten en dagen. Zo verdwaal ik, door radeloosheid gedreven, weer in mijn zelfgegraven stelsels. En ondertussen vragen de dagelijkse verplichtingen om aandacht, zeurt de omgeving om concentratie – en is ieder hard geluid een mokerslag.

Is er een tegengif voor deze aandoening? Is er een kompas dat ik bij zo veel twijfels volgen kan? Moet ik soms, zoals sommigen beweren, vanuit het hart kiezen? Een dergelijk idee wordt direct door mijn hoofd als new age gewauwel veroordeelt. Als een hopeloze poging om niet te verdrinken in de waanzin, om me een reddingsboei voor te stellen die uiteindelijk gebakken lucht zal blijken. Zo gaat het met alles. De stem die vanuit mijn psyche overal zijn donderende kritiek op uitstort zou je rustig Doomsday kunnen noemen. Hij heeft het vermogen ieder sprankje hoop kapot te denken. Alles wat ik me voorstel maait hij neer als ijdel verlangen, zinsbegoocheling en gebrek aan realisme. Het leven is lijden. Accepteer het maar. Je bent nu eenmaal zo: een angsthaas, een professionele twijfelaar, een zwaktebod op het leven en de vleesgeworden insomnie. Geef het streven op en draag je kruis als ieder ander. Er komt een einde aan, echt waar. Dan is het over, dan is het klaar. Dan hoef je nergens meer bang voor te zijn.

Het valt niet mee om dagelijks door dit moeras te waden. Om `s nachts tegen mezelf te zeggen dat ik misschien niet aan die nieuwe gang moet beginnen. Om het gebulder van Doomsday naast me neer te leggen en naar het licht te blijven zoeken.

Misschien dat er een beetje licht in deze woorden schuilt. Dat ik de hand kan reiken naar iedereen die iets in deze tekst herkent – ondanks dat Doomsday dit allemaal als mateloos cliché beziet.

Ieder mens zit met zichzelf opgescheept. Misschien is het de handreiking die ons even uit het doolhof van het zelf kan leiden.